#1 Panel Obywatela

1. Cel Kodeksu

1. Kodeks prawa dla stanu San Andreas został stworzony w celu ustanowienia warunków dla sprawiedliwego i rozsądnego systemu zarządzania stanem. Zawarte w nim prawa i regulacje nie powinny faworyzować ani szkodzić żadnej jednostce, grupie czy organizacji.

2. Jurysdykcja

1. Zasady tego Kodeksu obejmują cały stan San Andreas, jego terytoria peryferyjne oraz wody przybrzeżne. Każdy obywatel przebywający na tych obszarach podlega tym zasadom przez cały czas.

3. Niezależność i równość

1. Departament Sprawiedliwości (DOJ) uznaje prawa wszystkich obywateli niezależnie od ich przynależności, wyznania, rasy czy płci. Dyskryminacja z tych powodów, zarówno prywatna, jak i publiczna, jest zabroniona.

4. Status obywatelski

1. Każdy człowiek przebywający na terenie stanu, czy to tymczasowo, czy mający stały adres, jest uważany za obywatela w świetle prawa.

5. Podstawowe prawa obywatelskie

1. Obywatele mają prawo do życia, wolności, własności osobistej oraz bezpieczeństwa.
2. Obywatel zatrudniony przez firmę lub organizację ma prawo do rozsądnego udziału w zyskach.
3. Obywatel oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo do tego, by zarzuty zostały rozstrzygnięte przez sędziego przy udziale adwokata.
4. Obywatel podejrzany o popełnienie przestępstwa jest uważany za niewinnego, zgodnie z zasadą domniemania niewinności znanej z prawa rzymskiego.
5. Obywatele mają prawo do prywatności i nie powinni być narażeni na nieuzasadnioną interwencję zakłócającą to prawo.

#2 Organizacje Państwowe

1. Organy ścigania i ich uprawnienia

1. Organom ścigania przysługują szczególne uprawnienia w zakresie stosowania określonych środków prawnych wobec obywateli. W szczególności posiadają uprawnienia do dokonywania aresztowań oraz nałożenia grzywien, zgodnie z przepisami Kodeksu Wykroczeń oraz regulacjami ustanowionymi przez uprawnione organy, takie jak Gubernator, Sędzia Sądu Najwyższego oraz Prokurator Generalny.

2. W sytuacjach, gdzie użycie standardowych procedur staje się niemożliwe, policja może skorzystać z uprawnień do stosowania środków przymusu bezpośredniego w celu przywrócenia porządku publicznego oraz zapewnienia bezpieczeństwa społecznego. To podejście jest zastosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieje konkretne zagrożenie, a inne środki kontrolne okazują się nieskuteczne.

2. Służba Ratownictwa Medycznego

1. Służba Ratownictwa Medycznego pełni kluczową rolę w zapewnianiu opieki zdrowotnej mieszkańcom miasta. Jej głównym celem jest utrzymanie zdrowia i bezpieczeństwa obywateli. Pogotowie zobowiązane jest do udzielania pomocy każdej osobie w mieście, z wyjątkiem sytuacji, gdy jej zachowanie zakłóca porządek w środowisku szpitalnym. W takich przypadkach możliwa jest odmowa obsługi do czasu, gdy osoba zaniecha tego działania. Ponadto, w sytuacjach, gdzie istnieje zagrożenie dla ratowników podczas interwencji, mogą one podjąć decyzję o odmowie pomocy w celu zabezpieczenia bezpieczeństwa medyków.

3. Rząd San Andreas

1. Gubernator wraz ze swym gabinetem wspólnie sprawują nadzór nad organizacją i działalnością stanu San Andreas oraz jego różnorodnych służb. Ich rola jest niezmiernie istotna w kierowaniu sprawami państwa, podejmowaniu strategicznych decyzji dotyczących funkcjonowania stanu oraz jego instytucji. Ponadto, Gubernator posiada uprawnienie do wydawania „Executive Order", stanowiącego instrument zarządzania w sytuacjach wyjątkowych. Dodatkowo, Gubernator ma prerogatywę do udzielania prawa łaski obywatelom, co stanowi element humanitarnego wymiaru sprawiedliwości.

2. Wstąpienie w struktury instytucji państwowych odbywa się poprzez rekrutację. Jeśli obywatel był skazany prawomocnym wyrokiem sądu, musi odczekać jeden miesiąc kalendarzowy zanim ponownie będzie mógł ubiegać się o stanowisko. Jeśli jednak dojdzie do „recydywy", obywatel traci prawo bezpowrotnie do ubiegania się o stanowisko w instytucjach państwowych.

#3 Departament Sprawiedliwości oraz Struktury Adwokackie

1. Departament Sprawiedliwości odpowiada za utrzymanie wymiaru sprawiedliwości oraz nadzór nad egzekwowaniem prawa na obszarze stanu San Andreas. Wszystkie organizacje przestrzegające prawa są członkami Departamentu Sprawiedliwości, a jego liderem jest Prokurator Generalny, podlegający bezpośrednio Gubernatorowi.

2. Departament Sprawiedliwości stanowi zespół wysoko wykwalifikowanych profesjonalistów, skupiając w swoich szeregach adwokatów oraz sędziów. Status adwokata uzyskuje obywatel, któremu przyznano prawo do praktyki zawodu przez Prokuratora Generalnego, a jego nazwisko zostało wpisane na listę kwalifikowanych adwokatów przechowywaną w aktach Departamentu Sprawiedliwości. Z kolei sędzią może zostać wyznaczony prawnik przez Gubernatora, lub Sędziego Sądu Najwyższego. Ta struktura profesjonalna oraz proces nominacji są kluczowe dla zapewnienia sprawiedliwości i skutecznej egzekucji prawa na obszarze stanu San Andreas.

3. Sąd to formalne postępowanie mające na celu wyjaśnienie faktów, nadzorowane przez sędziego i prowadzone przez adwokatów. W trakcie tego procesu sędzia ogłasza werdykt, który może skutkować nałożeniem kary finansowej i/lub pozbawieniem wolności.

4. Prokurator Generalny jest zobowiązany do nadzorowania precyzyjnego procesu kwalifikacji nowych adwokatów. Procedury te podlegają indywidualnej ocenie Prokuratora Generalnego, przy jednoczesnym zachowaniu spójności oraz wymagają od kandydatów pokonania wyzwań, o różnym stopniu trudności. W przypadku potrzeby Prokurator Generalny ma możliwość delegacji odpowiedzialności za przeprowadzenie procesu kwalifikacyjnego adwokatów, przy czym wybór ten powinien oscylować wokół najbardziej doświadczonych członków Departamentu Sprawiedliwości.

5. Sędzia Sądu Najwyższego oraz Prokurator Generalny pełnią funkcję nadzoru nad procesem tworzenia i ratyfikacji nowych aktów prawnych. Ponadto są odpowiedzialni za skrupulatne wprowadzanie w życie przepisów i zasad zawartych w tych aktach, co stanowi istotny element ich profesjonalnej roli.

6. Departament Sprawiedliwości powinien działać obiektywnie i bezstronnie w procesie osądzania, co jest istotne w kontekście utrzymania sprawiedliwości i rzetelnego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości.

7. Sędzia Sądu Najwyższego oraz Prokurator Generalny, mogą zostać odwołani wyłącznie w procedurze „impeachmentu" (postawienie w stan oskarżenia). Procedura ta może być stosowana wyłącznie w sytuacji gdy istnieją potwierdzone zarzuty, że SSN lub PG poważnie naruszyli prawo. Wyżej wymienioną procedurę może wykonać wyłącznie urzędujący Gubernator.

#4 Normy regulujące strukturę instytucji państwowych

1. Gubernator, jako najwyższy organ wykonawczy państwa, stanowi źródło całej władzy wykonawczej, którą sprawują różne instytucje państwowe.

2. Każda instytucja państwowa winna stosować się do ustanowionego statutu, który z kolei powinien być dostępny dla wszystkich pracowników. Statut ten pełni funkcję precyzyjnego ramowego dokumentu określającego oczekiwania wobec instytucji oraz ewentualne konsekwencje związane z niewypełnieniem tych oczekiwań.

3. Instytucje państwowe powinny operować w ramach przydzielonych budżetów. Każda instytucja państwowa zobowiązana jest do generowania lub pozyskiwania środków niezbędnych do skutecznego funkcjonowania, a także do opracowania zorganizowanego planu wykorzystania tych zasobów. Plan ten powinien być przedstawiany Gabinetowi Gubernatora stanu San Andreas. Raporty zawierające zwięzły zarys wykorzystania środków przez daną instytucję państwową, wraz z informacjami dotyczącymi ewentualnych znaczących strat lub nietypowych schematów wydatków, są obligatoryjne. Wszystkie wydatki operacyjne podlegają zwrotowi przez Gabinet Gubernatora pod warunkiem przedstawienia dowodów na ich poniesienie, udokumentowanych w dziennikach lub raportach.

4. Pracownicy sektora publicznego zobowiązani są do dokumentowania swojej pracy przy użyciu dostępnych narzędzi. Należy utrzymywać zarejestrowane materiały przez okres 72 godzin.

5. Funkcjonariusze organów ścigania są zobowiązani do uprzedzenia obywatela o przyczynach jego zatrzymania, jak tylko zostanie to wykonane w sposób zapewniający pełne bezpieczeństwo zarówno dla przedstawiającego wyjaśnienia, jak i zatrzymanej osoby.

6. Funkcjonariusze organów ścigania są zobowiązani dostarczyć wszelkie dowody, jakie zamierzają wykorzystać przeciwko obywatelowi, adwokatowi reprezentującemu tę osobę, w ciągu 15 minut od momentu, gdy adwokat złoży stosowne żądanie. W przypadku niemożności spełnienia tego warunku, funkcjonariusz zobowiązany jest natychmiast uwolnić zatrzymanego z aresztu.

7. Funkcjonariusz organu ścigania ma kompetencje do dokonania aresztowania lub nałożenia grzywny jedynie w przypadku, gdy osobiście był świadkiem zarzutów, bez konieczności posiadania nakazu sądowego.

8. Pracownicy instytucji państwowych mają zakaz wykorzystywania swojego stanowiska w celu uzyskiwania korzyści uznanych za niewłaściwe, podkreślając tym samym niemożliwość tolerowania moralnie nagannego wykorzystywania uprzywilejowanej pozycji związanej z pracą w instytucjach państwowych.

9. Uprawnienia do wydawania licencji na broń przysługują określonym instytucjom państwowym, takim jak Los Santos Police Department (LSPD) oraz Los Santos Sheriff's Department (LSSD), przy czym ważne jest aby powstał wspólny dokument, w którym będą określone warunki uzyskania takiej licencji. Każdy funkcjonariusz instytucji państwowej, podczas przeprowadzania kontroli, ma obowiązek odebrania licencji na broń w przypadku stwierdzenia, że badania lekarskie osoby poddawanej kontroli straciły ważność.

10. Wszystkie jednostki, pełniące służbę, zobowiązane są do noszenia umundurowania z odpowiednimi oznaczeniami frakcji. Jednakże, wyjątek stanowi udokumentowane działanie pod przykrywką, które zostało wcześniej zgłoszone.

#5 Normy regulujące procedury egzekwowania prawa

1. Zasady zawarte w niniejszej sekcji mają zastosowanie do każdego pracownika instytucji państwowej, który uczestniczy w działaniach związanych z egzekwowaniem prawa lub pełni obowiązki związane z tą sferą odpowiedzialności.

2. Działania funkcjonariuszy organów ścigania, bazujące na „uzasadnionym podejrzeniu", powinny być oparte na konkretnych i udokumentowanych faktach, wraz z logicznymi wnioskami płynącymi z tych faktów. Ponadto, podejrzenie to musi być precyzyjnie związane z konkretną osobą, wobec której podejmowane są działania.

3. Określenie „sprawa prawdopodobna" odnosi się do sytuacji, w której fakty i okoliczności, o których funkcjonariusz organów ścigania lub pracownik instytucji państwowych wie i dysponuje wiarygodnymi informacjami, są wystarczające, aby wzbudzić w umyśle rozsądnego obserwatora przekonanie, że podejrzany/a popełnił/a lub popełnia przestępstwo.

4. Norma udowodnienia ponad wszelką wątpliwość reprezentuje najwyższy standard dowodowy. W celu spełnienia tego standardu sędzia lub inny arbiter musi posiadać przekonanie, że nie istnieją inne rozsądne wyjaśnienia dotyczące okoliczności przedmiotowej sprawy.

5. Przeszukanie osoby lub jej majątku osobistego przez pracownika państwowego jest dopuszczalne jedynie w przypadku istnienia prawdopodobnego uzasadnienia, że doszło do popełnienia przestępstwa podlegającego karze pozbawienia wolności. To uzasadnienie powinno być widoczne dla funkcjonariusza organów ścigania przeprowadzającego przeszukanie w chwili jego dokonywania. W sytuacji braku tego uzasadnienia zgoda na przeszukanie może być wydana jedynie przez Prokuratora Generalnego lub Sędziego w formie nakazu przeszukania. Taka zgoda winna być udzielona jedynie na podstawie obecności dowodów, które spełniają ten sam standard prawdopodobnego uzasadnienia.

6. Po zatrzymaniu obywatela żadna jego wypowiedź nie może być użyta jako dowód przeciwko niemu, zanim zostanie mu przedstawiona w czytelnej formie następująca informacja: „Masz prawo milczeć. Wszystko, co od tej pory powiesz, może być użyte przeciwko tobie w sądzie. Masz prawo do obecności adwokata podczas przesłuchania. Jeśli nie możesz sobie pozwolić na adwokata, zostanie ci on przydzielony przed przesłuchaniem, jeśli będzie dostępny. Czy zrozumiałeś swoje prawa?" To upomnienie powinno zostać przekazane przynajmniej raz, chyba że nie zostanie jednoznacznie potwierdzone.

7. W celu skazania obywatela za popełnione przestępstwo, państwo musi przedstawić niepodważalne dowody, które posiadają co najmniej standard „ponad wszelką wątpliwość" co do winy oskarżonego. Dowody muszą być kompleksowe, istotne, oraz zasadniczo niezmienione, z zastrzeżeniem możliwości ich edycji, o ile zostanie udostępnione pełne nagranie wideo. Dowody powinny być klarowne, zawierać dobrą jakość obrazu i dźwięku, a wszelkie istotne teksty muszą być czytelne. Przyjęcie relacji naocznych świadków możliwe jest jedynie w przypadku, gdy istnieją co najmniej dwie niezależne od siebie relacje dotyczące zdarzenia, które zasadniczo zgadzają się co do kluczowych faktów.

8. Prokuratura oraz Sąd nie są ograniczone do przestrzegania ustalonych przedziałów kar pozbawienia wolności, oraz grzywien określonych w kodeksie wykroczeń.

#6 Procedury procesowe oraz wymiar sprawiedliwości karnej

1. Z decyzji Sędziego Sądu przysługuje odwołanie na rozprawę przed Sądem Najwyższym. Warto jednak zaznaczyć, że decyzje Sądu Najwyższego są ostateczne i niepodważalne.

2. Przed wejściem podejrzanego do wnętrza budynku Departamentu Sprawiedliwości Los Santos, przewiduje się przeprowadzenie procedury przeszukania, mającej na celu wykrycie ewentualnej kontrabandy. Wszelkie znalezione przedmioty zakazane powinny zostać skonfiskowane.

3. Funkcjonariusze organów ścigania winni eskortować podejrzanego do sali sądowej, zapewniając mu miejsce do siedzenia w oczekiwaniu na rozprawę, bądź też umożliwić spotkanie z adwokatem z urzędu w celu skoordynowania obrony podejrzanego.

4. Strony oskarżycielska i obronna są zobowiązane przedstawić dowody sędziemu, zgłaszając je nie później niż 24 godziny przed rozpoczęciem rozprawy.

5. Strona obrony posiada prerogatywę skomentowania wszelkich przedstawionych oskarżeń lub zarzutów.

6. W przypadku uznania winy podejrzanego w popełnienie wykroczenia, kara za to przewinienie winna zostać niezwłocznie wymierzona. W sytuacji, gdy podejrzany nie jest winny zarzucanego mu wykroczenia, przewiduje się natychmiastowe uwolnienie.

7. Po zakończeniu procesu sądowego sędzia ogłasza werdykt opierając się na dominujących dowodach przedstawionych w trakcie rozprawy.

8. Sąd posiada kompetencję do wymierzenia kary obywatelowi za czyny nieujęte w taryfikatorze, pod warunkiem uzasadnienia, że takie postępowanie jest nieakceptowalne.